Yenikapı Sahilinde Kanserli Ur, Süleymaniye’ye Ek İki Çirkin Minare

istanbul_yenikapi
Yukarıdaki resim AKP’nin İstanbul’u kanser ettiğinin resmidir… Şekli üç bin yıldır hafızalara kazınmış İstanbul tarihi yarımadasının AKP kanser hücresi musallat olduktan sonraki trajik son görüntüsü artık böyle. Rant için umarsızca inşa edilen deniz dolgusu Yenikapı sahilinde bir Ur’a dönüşmüş durumda…

AKP’nin Yenikapı’daki deniz dolgusu fotoğrafta görülen kanserli ur görüntüsünü almadan birkaç ay önce şunları yazmıştık: bkz: AKP Fuzuli İnşaatlar Enstitüsü

“Yenikapı sahili dolduruluyor. Projenin adı “İstanbul Metropolü Miting ve Gösteri Alanı”. Hedef yine “dev” bir alan inşa etmek. Sayılar da her zamanki gibi devasa: Yenikapı sahilindeki dolgu ve inşaat çalışmaları tamamlandığında 518 bin metrekaresi dolgu, tam 715 bin metrekare büyüklüğünde bir miting, gösteri, konser ve yeşil alan olacak. Bu alanda 700 bin ila 1 milyon arasında kişi miting yapabilecek. Peki, Gezi direnişi sonucu Gezi Parkı’nın kazanıldığı ve Taksim Meydanı ve çevresinde siyasi mücadelenin yükseldiği bir ortamda kim sesin dağılacağı, göstericilerin polis ile deniz arasında göz göre göre tuzağa düşeceği Yenikapı sahilinde miting yapmak isteyecek? Yenikapı sahilindeki dolgu miting alanı tıpkı Çamlıca Camii gibi kullanım değeri sıfır olan, ancak inşaatın ihale edildiği firmalara büyük rantlar elde etme imkânı sunacak bir proje. Bu projenin kullanım değerinin olmaması bir yana tarihe ve çevreye vereceği zararlar da inşaat rantının gölgesinde kalmış durumda. Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Baran Bozoğlu, denize dolgu yapılmasının denizi kirleteceğini ve alanın depreme dayanıksız olduğunu söylüyor. Bozoğlu, dünyada gelişmiş ülkelerde uygulanmayan dolgu sisteminin her açıdan bir çevre felaketi anlamına geleceğinin altını çiziyor. “Denize ait olmayan beton yığınını oraya koyarak dolgu yapmanız denizi kirletmek anlamına gelir. Bu tıpkı denize çöp poşeti atmak gibi bir şey. Marmara ve Karadeniz’deki kirliliğin nedeni oradaki biyoçeşitliliğin azalarak canlıların ölmesi. Yani denizi doldurarak hem inşaat kaynaklı bir kirlilik oluşacak hem de ekosistem bozulacak. (Bianet’teki ilgili yazı için bkz: “Yenikapı’daki Miting alanı Ekosistemi Bozar”)”

suleymaniye_2minareYenikapı sahiline tümör şeklinde deniz dolgusu yetmiyormuş gibi, bugün İstanbul’un siluetini bozan Haliç Metro Köprüsü, Sülemaniye’ye iki çirkin minare eklemiş durumda. Konuyla ilgili Bianet’in haberinde uzmanların ve UNESCO’nun itirazlarının köprünün inşaatının İstanbul’un siluetini bozmayacak şekilde yapılmasını engelleyemediği ifade ediliyor:

“İstanbul’un siluetine hançer eleştirileriyle geçen 10 yıllık süreçte “direksiz inşa edilemez” tartışmasına karşı çıkan uzmanlar, “direksiz, kablosuz” Süleymaniye’yle boy ölçüşmeyen sade bir köprü talep ettiler. Ancak sonuç değişmedi. Köprünün UNESCO ve Türkiyeli uzmanların baskılarıyla ufak değişiklikler yapılan inşaası tamamlandı.”

Yine aynı haberde görüşlerine başvurulan tarihçi Cemal Kafadar Haliç Metro Köprüsü’nün ayaklarını “Godzilla’nın Ayakları” olarak tanımlıyor ve şöyle devam ediyor: “İstanbul’un en önemli silueti, Süleymaniye’den başlayarak Topkapı Sarayı’na kadar eğilerek giden yamaçlarda, üç boyutlu, adeta bir yontu lezzeti veren, birbiri ile (ve şehrin Doğu Roma mirası ile) tenasüp adabı içinde sohbet eden Osmanlı yapılarıdır. Tartışmayı, köprünün Süleymaniye’ye olan müdahalesini konuşmakla sınırlarsak İstanbul’un eşsiz siluetine haksızlık etmiş oluruz.” Kafadar “UNESCO ile mutabakata vardık” denmesine de tepki göstererek “Bu da beni çok üzüyor. Bir kamu yöneticisi için UNESCO ile mutabakata varmış olmak kendi kamuoyunu ikna etmekten daha mı önemli?” diyor. Konuyla ilgili Bianet haberi için bkz: Tüm İtirazların Ardından Haliç Köprüsü

Reklamlar

Buradayız Ahparig!

BW_hrant_NY_02

19 Ocak 2014, Hrant Dink’in katledilişinin yedinci yıldönümü.
Bizler yedi yıldır mahkemeleri, salonları ve sokakları dolduruyor, adalet istiyoruz. Katilleri biliyoruz. Onlar yedi yıldır katilleri birlikte korudular, birlikte susuyorlar.

Yolsuzluklar ortaya döküldükçe görüyoruz ki iktidar savaşında taraflar yer değiştiriyor ama “milli ittifak” devam ediyor. Bizler “vur” diyenler yargılanmadıkça ve esas sorumlular ortaya çıkarılmadıkça adalet talebimizi sürdüreceğiz. Her 19 Ocak’ta, dünyanın neresinde olursak olalım eşit yurttaşlar olarak eşit haklarla yaşayacağımız, hukukun üstün olduğu bir Türkiye talebimizi seslendirmekten vazgeçmeyeceğiz. Suça seyirci kalarak ona ortak olmayacağız.

Hrant için, adalet için, “Buradayız AHPARİG!” demek için; insanın kendi olma hakkını hiçe sayan otoriter, baskıcı, şöven ve şiddet yüklü devlet aklını sorgulamak, bundan payımıza düşeni anlamak ve bununla yüzleşmek için 19 Ocak`ta Hrant`ın bütün sevenlerini buluşmaya çağırıyoruz.
Geziniyoruz NYC

“Gerçek hakem, halklar ve onların vicdanlarıdır. Benim vicdanımda ise hiçbir devlet erkinin vicdanı, hiçbir halkın vicdanı ile boy ölçüşemez.”
Hrant Dink

Doğum Günün Kutlu Olsun Berkin Elvan! Seni Bekliyoruz

14 yaşındaki lise öğrencisi Berkin Elvan 16 Haziran 2013 saat sabah 8’de bakkala gitmek için evden çıktı. İstanbul Okmeydanı’nda Mahmut Şevket Paşa Mahallesi’nde Gezi eylemleri boyunca orantısız şiddet uygulayan polislerden birinin attığı gaz fişeğiyle başının arkasından yaralandı, beyin kanaması geçirdi. O günden beri Okmeydanı SSK Hastanesi’nde bilinci kapalı bir şekilde yatıyor.
Berkin_iyikidogdun
Polis hastaneye gelip Berkin’in delil niteliğindeki elbiselerine el koymayı denedi. 25 Haziran’da ailesinin sorumluların bulunması ve, işkence ve insan öldürmeye teşebbüs suçundan yargılanmaları için verdiği dilekçeye 25 gün boyunca işlem yapmayan savcılık, suçlamayı TCK’nın 256/1. maddesi uyarınca “zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması” olarak değiştirdikten sonra, ancak 10 Temmuz’da kamera kayıtlarını talep etti. 25 Temmuz’da polis ne güvenlik, ne de MOBESE kamerası kaydı olmadığı yanıtını verince o gün o sokakta görev yapan polislerin kaydı istendi. 25 Eylül’de Emniyet, Berkin’in vurulduğu sokakta görevlendirilmiş polis olmadığı yanıtını verdi. Okmeydanı’nda görev yapan tüm polislerin ismi talebine ise henüz yanıt vermiş değil. Savcılar sorumlu polis memurlarını bulmak yerine tanıklık yapanlara “Berkin’in elinde o gün torpil ya da molotof kokteyli var mıydı” gibi sorular sormakla, Berkin lehine tezahürat yapanları terörist olmakla itham etmekle, Berkin’le ilgili haber yapan bazı gazetecilere 6 tane dava açmakla uğraştılar.

Polis, Berkin’e destek için gösteri hakkını kullanan ve basın açıklaması yapmak isteyen vatandaşlara 31 Temmuz’da Taksim’de ve 16 Kasım’da Çağlayan Adliyesi’nin önünde şiddet uyguladı. Kendi işledikleri suça vatandaşların gösterdiği haklı tepkiyi kaba kuvvetle bastırmaya çalıştı. Aile fertlerine saygısızlık etti ve akrabalarını darp etti. Berkin 203 gündür uyuyor. Bugüne kadar 4 önemli ameliyat geçiren Berkin’in sağlık durumu ne yazık ki hala belirsizliğini sürdürüyor.

Berkin’e destek olmak için 6 Ocak’ta tüm liselerin, üniversitelerin, dershanelerin tahtasına “İyi ki Doğdun Berkin!” yazıyoruz.
Geziniyoruz NYC

Gezi’nin İçi Piyasanın Dışı: Başka Bir Ekonomi Mümkün!

Gezi Kütüphanesi4 Kasım 2013 tarihli Birgün Gazetesi’nde yayımlanmıştır.

Gezi direnişi, her ne kadar sınıfsal bir kalkışma olmasa da ve toplumsal kaynakların büyük bölümünü sömüren %1’e karşı ekonomik büyümeden eşit pay alamayan %99’u sınıfsal ortaklıkta buluşturamasa da, bir başka eşitsizliğe, piyasa ekonomisinin ürettiği değerler hiyerarşisine doğrudan bir başkaldırı ortaya koydu. Gezi Parkı, öz örgütlenmesiyle, içerisinde paranın geçmemesiyle, dayanışmayı, yaratıcılığı ve paylaşımı en önemli değerler olarak yüceltmesiyle piyasa ekonomisinin sadece “para miktarı” ile ölçülen değerler hiyerarşisini sorgulamaya açtı. Zaten daha en başında direniş Gezi Parkı’nın ekolojik ve toplumsal değerinin bir alışveriş merkezine tahvil edilmesine, piyasalaştırılmasına karşı başlamamış mıydı?

Parkın halkın olmasından sonra geçen iki haftalık süre boyunca Gezi Parkı piyasa ilişkilerinin dışında konumlandı. “Değerin” piyasa tarafından belirlenmesini ve piyasanın parayı en tepeye yerleştiren değerler hiyerarşisini de tamamen karşısına aldı. Şüphesiz, etrafında her şeyin parayla satıldığı, piyasa tarafından kuşatılmış bir parkın içinde her şeyin ücretsiz olması sembolik bir anlam taşıyordu.

Gezi Parkı’nda Paranın Geçmemesi Ne Anlama Geliyor?

Kapitalizm, “değer”in ancak piyasaya çıkan mal ve hizmetlerin üretimi ve el değiştirmesi üzerinden yaratılabileceğini savunur ve farklı mal ve hizmetlere ait bu değeri evrensel değiş tokuş aracı olarak paraya indirger. Kapitalist değerler hiyerarşisinde piyasaya girmeyen ve dolayısıyla paraya dönüştürülmeyen ev içi emek “ücretsiz”, piyasanın işleyişi içinde önemi ve parasal karşılığı olmayan sanatsal, kültürel, yazınsal, siyasi veya düşünsel üretimler ise bir “boş zaman aktivitesi” veya “gönüllülük faaliyeti” olarak küçümsenir ve “değersizleştirilir”.

gezi_paylasimİşte bu koşullar altında, Gezi Parkı, belki kısıtlı bir alanda ve kısa bir süre için de olsa  “değerin” ancak ve yalnızca piyasa tarafından belirlendiği bir düzenin tek seçenek olmadığını bizlere göstermesi açısından çok “değerli” bir sembol oldu. Gezi Parkı’nda her şeyin ücretsiz olması, paranın işlevsizleştirilmesi, buna karşın yaratıcılığın, paylaşımın, kendi hayatı hakkında karar alma hakkının, doğrudan demokrasinin, siyasal ve düşünsel bilgi ve deneyim üretiminin en değerli faaliyetler olarak öne çıkması piyasa karşıtı yeni bir değerler sistemi önerisi olarak ortaya çıktı. Park içinde kitapların parayla satılmadığı takas da edilmediği ama ihtiyaca göre değiş tokuş edildiği kütüphane, üretimi ve dağıtımı para karşılığında değil dayanışmayla gerçekleştirilen yemek ve sağlık hizmetleri, park içindeki sokak çocukları ve parktaki eylemcilerin çocuklarının bakımını kolektif bir anlayışla gerçekleştiren eğitim ve oyun alanları, Gezi direnişine dair maddi bir karşılık beklemeksizin üretilen tüm şarkılar, müzikler, görsel çalışmalar, çizimler, Gezi Parkı üzerine yazılan yazılar, vatandaş gazeteciliği faaliyetleri, kayıtlı veya canlı video ve görüntülerin yaygınlaştırılması çalışmaları, paylaşımcı ve dayanışmacı bir anlayışla yapılan bu faaliyetlerin hepsi, piyasanın dışında farklı bir değerler sisteminin ve başka bir ekonominin mümkün olduğunu çok da somut örneklerle ortaya koydu. Parkın içinde para geçmediği, karşılıklılık ilişkisi para ve piyasa üzerinden kurulmadığı ölçüde, Gezi Parkı parayla alınıp satılamayacak değerler üreterek piyasanın değerler hiyerarşisini ters yüz etti.

gezi_bostani1İşin ilginci, Gezi Parkı’nda öğrenciler, çalışan yoksullar ve işsizler gibi kesimlerin dışında piyasanın değerler hiyerarşisinin her gün yeniden üretildiği piyasa kurucu diyebileceğimiz kurumlarda çalışan bankacılar, borsacılar, ofis çalışanları ve hatta üst düzey şirket yöneticileri de vardı. Bu kişiler, sabah mesai saatleri içinde piyasanın dişli çarkları arasında çalıştıktan sonra akşamları piyasanın değerlerinin alt üst edildiği, paranın değil yaratıcı, dönüştürücü siyasal, düşünsel, sanatsal faaliyetlerin değerli sayıldığı Gezi Parkı’nı hınca hınç dolduruyor, parkı adeta gün içinde bastırılan arzuların dışarı taştığı bir alana dönüştürüyorlardı. Bir rüyanın, bir ütopyanın on binlerce insanın katılımı ve deneyimiyle cisimleştiğini görmenin coşkusunu paylaşmak için geliyorlardı. Gezi Parkı’nda yeşeren yeni değerler, piyasa ekonomisinin dayattığı değerler hiyerarşisinin her gün yeniden üretildiği kurumlarda çalışanlara, paraya dönüştüğü oranda değerli sayılan hayatlarının ve hapsedildikleri ofis odalarının cenderesini kırmak ve açılan delikten kısa bir süreliğine de olsa bambaşka bir dünyanın mümkün olduğunu gözlemlemek fırsatı verdi. Zira Gezi Parkı’nda zaman “mesai” ve “boş zaman” olarak ayrılmıyordu artık. Boş zaman faaliyeti olarak piyasanın küçümsediği, ev içi emek diye piyasanın ücretlendirmediği, “gönüllülük” diye piyasanın işleyişi için önemsiz gördüğü ne kadar faaliyet varsa hepsi yolu Gezi Parkı’ndan geçen yüzbinler için gerçekten çok “değerliydi”. Gezi Parkı’nda dayanışmanın, yaratıcılığın, paylaşımın, yazının, sözün, doğanın ve insanın “değerli” olduğu başka bir dünya ihtimali deneyimlendi.

gezi_parki_davetsiz_misafirBu anlamda Gezi Parkı’nın etkin bir üretim alanı olduğu söylenebilir. Gezi’de yemekler yapıldı, sağlık, eğitim ve temizlik hizmetleri yerine getirildi ve vatandaş gazeteciliğiyle yapılan haberler yaygınlaştırıldı. Ama hepsinden önemlisi Gezi’de piyasa dışında bir değerler sisteminin mümkün olduğuna dair tarihi ve siyasi çok önemli bir “deneyim üretildi”. İktidarın da muhalefetteki düzen partilerinin de en çok korktukları işte bu deneyimdir. Zira, bir gün çalışanlar sadece mesai çıkışında değil mesailerini ve işlerini bırakıp da Gezi Parkı’nda gördüklerini yeniden hayata geçirmek istediklerinde, o zaman sonlarının geleceğini çok iyi bilmektedirler. Tam da bu yüzden, Gezi’nin ürettiği siyasal deneyimin ve Gezi’nin hayalinin ilerleyen yıllarda paranın ve piyasanın değerlerini tehdit etmeye devam edeceği kesin.

Yeni çağın Akropolü Gezi Parkı kapitalizmin zaman algısı ve piyasanın değerler hiyerarşisine karşı “değerin” yeniden tanımlandığı bir deney alanı oldu… Bundan böyle neyin “değerli” sayılacağına dair tartışma yaşadığımız çağın en önemli siyasi mücadele alanlarından biri olmaya aday.

Dün Gezi, Gülsuyu; Bugün ODTÜ: Kentsel Tecavüzlere Karşı Yaşam Alanlarımızı Savunmalıyız

ODTU_yesilYaşam alanlarımız mevcut siyasi iktidar aklının tüm kurumları tarafından ciddi bir tehdit altında. Bu akıl karanlık, intikamcı yüzünü daha önce Gezi Parkı’nda olduğu gibi bu kez de ODTÜ’de ve yine gaz-toz-duman arasında gösterdi.

ODTÜ’de yol açma bahanesi ile yaşanan ve halen yaşanmakta olan şey bir “kentsel tecavüz” vakasıdır. Gece karanlıkta, gözlerden uzakta, kalabalık ve alelacele yapılmıştır. Üstelik bu tecavüze bir bedel dahi biçilmeye çalışılmıştır. Yol yapılmaya çalışılan ve binlerce ağacı bir gecede yok edilen alan bir üniversitenin kampüs alanıdır ve hiç bir iktidarın keyfi ve hoyrat uygulamalarının nesnesi olmamalıdır.

Mevcut siyasi iktidar aklının bir diğer hedefi ise “üniversitelerin özerkliği fikri”dir. Bu ise üniversitenin nesnel olmayan üretimlerinin olduğu kadar sahip olduğu fiziksel varlıklarının da özerkliğidir. Bu anlamıyla ODTÜ kampüsüne yapılmakta olan müdahale aynı zamanda Türkiye üniversitelerinin özerkliği fikrinden elimizde ne kaldiysa ona yapılmaktadır.

Özetle, uygulanan gerilim politikaları devlet şiddetini normalleştirirken, buna karşı duruşları kriminalize etmekte ve marjinallik söylemi ile toplumdan yalıtmaya çalışmaktadır. ODTÜ ise üzerine yapıştırılmaya çalışılan “modern eşkıya” yaftası ile bu sürecin dışında değildir.
Bu gidiş tersine çevrilmelidir. Yaşam alanlarımızda uygulanan devlet şiddeti olağandışı ve kabul edilemez, bu şiddete karşı durmak ve direnmek ise olağan ve vatandaşlık hukukundan gelen doğal haktır.

Bizler üniversitelerin özerkliği fikrini tümden ayaklar altına alan, kentsel tecavüze bedel biçen, şiddetini normalleştirip buna karşı durmayı kriminalize eden mevcut siyasi iktidar aklının ve bu akla bir alternatif oluşturma kapasitesinden yoksun güncel kurumsal siyaset anlayışının çıkmaz sokak olduğunu görüyor ve karşı çıkıyoruz. Tüm bunlardan azade yeni dillerle ve yeni yaşam pratikleriyle mümkün kılınacak bir yol arayışına olan inancımızı yineliyoruz.

SeyyarForum
GEZIniyoruz NYC
Ottawa Gezi Platformu

AKP Fuzuli İnşaatlar Enstitüsü

camlica_camii3Türkiye’nin ekonomisi iyiye gitmiyor. İthalata dayanan ve bu ithalatı finanse edecek yabancı fonların akışına bağımlı olarak ayakta durabilen Türkiye ekonomisinde dengeler son aylarda ciddi biçimde sarsıldı. Bunun en açık göstergesi geçtiğimiz iki ayda Türk lirasının Amerikan doları karşısındaki hızlı değer kaybı oldu.

Ekonomik büyüme oranı da son dönemlerde beklentilerin oldukça altında kaldı. Veriler bu az miktardaki ekonomik büyümenin de özel sektörden ziyade büyük oranda kamu yatırımlarından kaynaklandığını gösteriyor. Peki devlet, ekonomiyi ayakta tutmak için neye yatırım yapıyor, kamu kaynaklarını nerelere harcıyor?

Daha önceki bir yazımızda belirttiğimiz gibi (bkz:“Yabancı Sermayenin Türkiye Lobisi AKP Hükümeti) AKP döneminde gerçekleştirilen yatırımların çoğu inşaat ve turizm alanlarından ibaret kaldı. Bir dönem hızlı nüfus artışı ve büyük kentlere göç ile hızla büyüyen inşaat sektörü, kentleşme oranının doyum noktasına yaklaşması ve nüfus artış hızının da düşmesi ile beraber krizin eşiğine geldi. İstanbul başta olmak üzere büyük kentler kimsenin satın almadığı on binlerce boş daire ve kimsenin gitmediği onlarca alışveriş merkezi ile doldu. Konut ve alışveriş merkezleri boş kalınca bu defa Yeni Havaalanı, Üçüncü Köprü, Kanal İstanbul, Yenikapı sahiline dolgu miting alanı, Çamlıca tepesine dev camii gibi gereği ve anlamı belirsiz, çevreye olumsuz etkileri göz önünde bulundurulmamış altyapı projelerine yönelindi.

Bu projelerin ortak özelliği hepsinin “dev” olması ve reklam ve tanıtımlarının da bu özellikleri yani “devasa boyutlarda” olmaları üzerinden yapılması oldu. Ama bu “dev” yapıların içini dolduracak “dev” bir toplumsal talep olup olmadığı hep meçhul kaldı. Bu kadar “devasa” projeleri hayata geçirmeye kalkarken herhangi bir talep araştırması yapmaya, sivil toplum örgütlerinin görüşünü almaya, kamuoyunun nabzını yoklamaya tenezzül edilmemişti belli ki.

Tüm bu projeler ekonomiyi canlandırmak için kaldırım taşlarının sökülüp yeniden yerine dizildiği dönemleri hatırlatıyor ve AKP iktidarı altındaki ekonominin krizinin iyice yaklaştığını bizlere haber veriyor.

Şimdi dilerseniz bu fuzuli projelerin en dikkat çekenlerine tek tek ve daha yakından bakalım:

1-Çamlıca Tepesine Hiçbir Zaman İçi Tamamen Dolmayacak “Dev Camii”
İstanbul’un siluetini bozduğu, Sultanahmet Camii’nin büyükçe bir taklidi olduğu gibi tartışmaların gölgesinde Çamlıca tepesine yapılacak “dev” camiinin temeli 6 Ağustos’ta atıldı. Anaakım medyada camiinin tanıtımı başbakan Erdoğan’ın çok sevdiği bir biçimde çok ve büyük sayılar verilerek yapıldı. Buna göre Çamlıca Camii “15 bin metrekare üzerine kurulacak çok büyük bir camii. Camide aynı anda 30 bin kişi, iç ve dış avlu dâhil edildiğinde aynı anda 50 bin kişi namaz kılabilecek.” Peki, camiinin açılış günündeki olası istisnai durum dışında bu camiide gerçekten 50 bin kişi hiç aynı anda namaz kılacak mı? Çamlıca bölgesinin seyrek nüfusu ve civardaki camiilerin dâhi boş kaldığı göz önünde bulundurulursa Çamlıca’ya dev camii projesinin bir ihtiyacı karşılamak yerine muhteris bir iktidarın gösteriş arzusunu tatmin etmek için hayata geçirildiği anlaşılıyor.

Avukatların dövülüp sürüklenerek gözaltına alındığı Avrupa’nın en büyük adalet sarayı Çağlayan Adliye’si örneğinde görüleceği üzere ebadın büyüklüğü adaleti olduğu gibi ibadeti de yüceltmiyor. Peki, bu büyüklük hırsı neden? Bir nedeni gösteriş arzusu dedik ama esas neden inşaatın büyüklüğü üzerinden kârları ve rantı artırmak. Camiinin ihale bedeli 111 milyon 500 bin lira. Bu şimdiye kadar bir camii inşaatı için yaratılan en yüksek rant. Camiinin tamamlandıktan sonra boş kalıp kalmayacağı veyahut gerçekten bir ihtiyaca cevap verip vermeyeceği bu yüksek rantı elde edecekler için belli ki önem taşıyan bir sorun değil.

2-Yenikapı Sahilinde Kimsenin Kullanmayacağı 1 Milyon Kişilik Dolgu Miting Alanı
yenikapi-miting-alani-2
Yenikapı sahili dolduruluyor. Projenin adı “İstanbul Metropolü Miting ve Gösteri Alanı”. Hedef yine “dev” bir alan inşa etmek. Sayılar da her zamanki gibi devasa: Yenikapı sahilindeki dolgu ve inşaat çalışmaları tamamlandığında 518 bin metrekaresi dolgu, tam 715 bin metrekare büyüklüğünde bir miting, gösteri, konser ve yeşil alan olacak. Bu alanda 700 bin ila 1 milyon arasında kişi miting yapabilecek. Peki, Gezi direnişi sonucu Gezi Parkı’nın kazanıldığı ve Taksim Meydanı ve çevresinde siyasi mücadelenin yükseldiği bir ortamda kim sesin dağılacağı, göstericilerin polis ile deniz arasında göz göre göre tuzağa düşeceği Yenikapı sahilinde miting yapmak isteyecek? Yenikapı sahilindeki dolgu miting alanı tıpkı Çamlıca Camii gibi kullanım değeri sıfır olan, ancak inşaatın ihale edildiği firmalara büyük rantlar elde etme imkânı sunacak bir proje. Bu projenin kullanım değerinin olmaması bir yana tarihe ve çevreye vereceği zararlar da inşaat rantının gölgesinde kalmış durumda. Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Baran Bozoğlu, denize dolgu yapılmasının denizi kirleteceğini ve alanın depreme dayanıksız olduğunu söylüyor. Bozoğlu, dünyada gelişmiş ülkelerde uygulanmayan dolgu sisteminin her açıdan bir çevre felaketi anlamına geleceğinin altını çiziyor. “Denize ait olmayan beton yığınını oraya koyarak dolgu yapmanız denizi kirletmek anlamına gelir. Bu tıpkı denize çöp poşeti atmak gibi bir şey. Marmara ve Karadeniz’deki kirliliğin nedeni oradaki biyoçeşitliliğin azalarak canlıların ölmesi. Yani denizi doldurarak hem inşaat kaynaklı bir kirlilik oluşacak hem de ekosistem bozulacak.” (Bianet’teki ilgili yazı için bkz: “Yenikapı’daki Miting alanı Ekosistemi Bozar”)

Tüm bu uyarılara ek olarak Yenikapı sahilinde yapılacak meydanın tarihi yarımadanın silüetini ve topoğrafyasını bozacağının ve arkeolojik mirası etkileyeceğinin belirtmesine rağmen rağmen proje Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın onayıyla başlatıldı. Yenikapı İDO İskelesi ile Kennedy Caddesi arasındaki sahil şeridinde inşa edilmeye başlanan meydan için denizin dibi taşla doldurulacak. Dolgu alanının hemen yanında yer alan UNESCO’nun dünya mirası listesindeki 8500 yıllık kentsel ve arkeolojik sit alanı da tehdit altında kalacak.
Okumaya devam et

İletişim Aracı Mesajın Ta Kendisidir*: Gezi, Empati ve Merkezsiz Sosyal Medya

semazen_twitter*Marshall McLuhan

Türkiye’de Gezi hareketini ve şimdi Brezilya, Lübnan, Şili, Bulgaristan gibi ülkelerde yaşanan toplumsal tepkileri fantastik yapan küçük ölçekli bir protestonun geniş kitleleri sokağa dökebilmiş olması. Dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi Türkiye’de de ana akım medyanın iktidar yanlısı olması ve Gezi parkı direnişinin ilk günlerinde eylemler yerine penguen belgeseli gösterme konusunda ısrar etmesi karşısında Twitter ve Facebook gibi sosyal medya araçlarıyla organize olan yüzbinler, Gezi hareketinin karakteri ve içeriğini de aslında bu iletişim araçlarıyla, yani sosyal medyayı kullanarak şekillendirdi. Bu merkezsiz örgütlenme Gezi’yi kitlesel yaptı.

Gezi direnişinin sosyal medya aracılığıyla merkezsiz örgütlenmesi Gezi’ye destek veren herkesi Gezi’ye organik olarak bağladı. Çünkü lidersiz, merkezsiz, hiyerarşik olmayan bir oluşum katılan herkesi haber alımında, haber iletiminde ve Gezi hareketinin ileriki adımlarını şekillendirmede etkin yaptı. Bu kişisel sorumluluk bilinci merkezi bir idarenin yokluğunda ve herkesin aktif bireysel katılımı olmadığında Gezi hareketinin sahipsiz kalabileceği kaygısından ileri geliyor olabilir. Her ne motivasyonla gerçekleşmiş olursa olsun, bu katılımcı ve paylaşımcı hareket Türkiye tarihinde ilk defa bu denli kitlesel biçimde ortaya çıkan bir doğrudan demokrasi arzusundan besleniyor ve yepyeni bir deneyime kapı aralıyor.

Aslında demokrasinin parlamenter biçiminin Türkiye’de yüzyıldan uzun bir geçmişi var. Sık sık kesintiye uğrasa ve ağır aksak işlese de Türkiye’nin parlamenter geleneği birinci meşrutiyet dönemine kadar gidiyor. Tek parti döneminin sonundan itibaren sayacak olursak da Türkiye’nin neredeyse 60 yıllık bir çok partili geçmişi var. Bu 60 yıl boyunca muhalefet partileri hep mecliste yer aldı, ama etkili bir muhalefet yapamadı, bir anlamda temsil ettikleri iddiasındaki insanların taleplerini etkin bir biçimde ortaya koyamadı. Bugün ise artık demokrasinin temsili biçimine karşı inançsızlık sokağa taşındı ve sosyal medyadaki örgütlenme çevrimiçinden çevrimdışına taştı. Yani ezber bozuldu ve alternatif bir birliktelik biçimi deneyimlendi.

Okumaya devam et

Çapulcunun Evrimi

resistanbul11kucukLiseden bir arkadaşımın Facebook’taki bir paylaşımında geçiyordu: “eskiden endişeli Kemalist teyzemiz vardı şimdi de Gezi ile beraber endişeli solcu ablamız var diye…”  “Bu hareket nereye kadar gidebilecek? Kalıcı bir örgütlenmeye dönüşebilecek mi yoksa sönümlenecek mi? Devrim ne zaman olacak?” gibi soruların ardı arkası kesilmiyor. Endişenin sonu yok belli ki.

Çapulculuktan devrim değilse de evrim olur ve bu endişelenecek veya küçümsenecek bir durum hiç değil. 1980 darbesi sonrasında etkisizleştirilen bir kuşağın çocuklarının sokağa hep beraber dökülebilmiş olması ve Gezi Parkı direnişini deneyimlemesi artık yepyeni bir politize toplum dönemine işaret ediyor. Gezi direnişinin sosyal medya gibi merkezsiz ve hiyerarşik olmayan bir araçla organize olması herkesi Gezi eylemlerinde sorumlu katılımcı yaptı. Gezi direnişinin otonomi ve katılımcı demokrasi istemi pratikleştirildi. Tabii ki, bu, kapitalizmin otoriter ve hegemonik biçimlerinin insanları edilgenleştirip aynılaştıran anlayışına karşı büyük bir meydan okuma.

Gezi hareketini uluslararası alanda tanımlama ve konumlandırma tartışmasına girenler öncelikle Arap Baharı’na sonra da Amerika’daki Occupy Wall Street hareketine referans veriyor. Gezi, Tahrir meydanındaki protestolar gibi çok büyük bir kitle hareketi olma özelliği taşıyor. Ama Mısır’ın aksine Gezi protestoları demokratik seçimle iktidara gelmiş bir hükümete karşı yapılıyor. AKP hükümeti İslamcılık ve neoliberalizmi buluşturması yönüyle,  nam-ı diğer “Türk Modeli” sunumu ile Arap Baharı’nı yaşayan ülkelere örnek diye gösteriliyordu, nitekim onlar da “demokratik seçimler” sonucunda başlarında AKP’nin “Müslüman Kardeşlerini” buldular. Gezi Parkı eylemleri başladığında küresel kapitalizm ile tümden bütünleşmiş durumdaki AKP hükümeti, Ortadoğu için büyük güçlerin şekillendirdiği bir olası Sünni-Şii çatışması planı içinde Sünnilerin koruyucusu ve neoliberal kapitalizmin savunucusu rolüyle etken bir rol üstlenmeye çalışıyordu.

Öte yandan,  Gezi hareketi Amerika’daki Occupy gösterilerinin üzerinde durduğu çevreci ve anti-kapitalist duruştan da besleniyor: “Gezi parkı AVM olmayacak, park kalacak.” Gezi hareketi aynı zamanda, AKP’nin Türk ekonomisinin başarısı olarak betimlediği ve aslen kendine yakın şirketlere kamu arazileri ve doğal kaynaklar üzerinde inşaat hakkını ihale ederek rant alanları yaratan anlayışına karşı örgütlenmiş bir kitle tarafından yapılıyor. Ama hem Gezi parkı eylemlerinin sloganlarına hem de Taksim Dayanışması’nın istemlerine bakıldığında Amerika’daki Occupy Wall Street eylemlerinin bir numaralı vurgusu olan gelir dağılımında adalet talebi ve anti-kapitalist duruş biraz arka planda kalıyor. “Azami ücret asgari ücretin 1o katından fazla olmasın” veya “sendikalaşmanın önü açılsın” gibi maddeler eylemler boyunca dile getirilmiş olsa da bu talepler en öncelikli talepler arasında yer almıyor. Onun yerine polis şiddetine son verilmesi, özgürlük, otonomi, katılımcı demokrasi, farklılıklara saygı ve çoğulculuk üzerinde duruluyor. Yani sınıflar arası eşitlik talebi, biraz özgürlük ve kardeşlik isteminin gerisinde kalıyor. Eşitlik vurgusu her ne kadar talepler arasında arka planda yer alsa da, Gezi Parkı içerisinde örülen dayanışma ve paylaşım pratiğinde ortaya çıktı. Park içinde paranın geçmemesi, kitapların, giysilerin, yiyecek ve ilaçların paylaşılmasıyla beraber mülkiyet ilişkilerine ve maddi eşitsizliklere karşı güçlü bir pratik evrilmeye başladı. Aslında Erdoğan’ın Gezi protestocularını adlandırırken istisnasız hepsini Çapulculukta “eşitlemesi” de Gezi Parkı’nda yeşermeye başlayan bu eşitlik pratiğine belki de ilginç bir katkı sundu.

Bilindiği gibi Erdoğan, Gezi protestocularını Çapulcu olarak adlandırdı. Çapulcu yani üretici gücü olmayan, gereksiz, belki eğitimsiz ve sisteme bir katkısı olmayan… Gezi hareketinin başlamasıyla beraber, borsa yabancı paranın Türkiye’den çekilmesi nedeniyle geriledi, faizler geçen aya nazaran neredeyse iki katına çıktı ve Merkez Bankası ne kadar müdahale etse de Türk Lirası rekor bir seviyede değer kaybetti. Bu nedenle, Erdoğan Gezi hareketini Türkiye’nin ekonomik ve politik güç olmasını istemeyen dış güçlerin komplosu olarak tanımlıyor.  Çünkü Çapulculuk, yani Gezi Parkı’nda evrilen katılımcı demokrasi ve eşitlik pratiği hızın egemen olduğu kapitalist düzende bir lüks olarak görülüyor… Zizek’in de vurguladığı gibi otoriterlik ve kapitalizm, liberal demokrasi ve kapitalizmden de daha iyi bir ikili ve bu ikili Çin ve Rusya’da iyi işliyor. Buna Paul Virilio’nun vurguladığı kapitalizmin durmadan hızlanma mecburiyeti de eklenince Gezi Parkı, yavaş yavaş ve kendiliğinden örgütlenen yapısı ile bugünkü hegemonik neoliberal düzenin tam karşısında konumlanıyor.

Okumaya devam et